in moderne huishoudens voedselveiligheid en hygiëne is meer dan alleen dagelijkse reiniging; het is een belangrijk gezondheidsaspect. Vooral de keuken is een ruimte waar rauwe ingrediënten, kookgereedschap en levensmiddelen elkaar kruisen, en daardoor een hoog-risicozone waar bacteriële groei en cross-contaminatie regelmatig kunnen optreden. De Europese Unie (EU) beschikt over een van de meest geavanceerde voedselveiligheidsregelgeving ter wereld, en onderzoeksresultaten daaruit geven het wetenschappelijke bewijs dat een systematische en genormaliseerde opbergmethode in de keuken de bacteriële vermenigvuldiging met tot wel 60% kan verminderen biedt wetenschappelijk onderbouwing.
in dit artikel wordt uitgebreid uitgelegd hoe een genormaliseerde opbergmethode, op basis van EU-voedselveiligheidsregelgeving, gegevens van gerenommeerde onderzoeksinstellingen en gevalideerde onderzoeksresultaten, bacteriële risico's in de huishoudelijke keuken kan verminderen en voedselveiligheid kan verbeteren.
De EU benadert voedselveiligheid niet enkel als verantwoordelijkheid van producenten beheert integraal alle processen van productie tot uiteindelijke consumptie via een 'van boerderij tot aan het eetmoment' strategie. Deze strategie heeft tot doel de veiligheid te waarborgen in alle fasen, van de productie van landbouwproducten tot verwerking, distributie, bereiding en consumptie, inclusief keukenhygiëne binnen het huishouden.
De belangrijkste wettelijke basis in de EU is verordening (EG) nr. 2073/2005 , welke de toegestane niveaus van ziekteverwekkende micro-organismen in levensmiddelen vaststelt (bijv.: Salmonella , Listeria , E. coli ) hun toelaatbare grenswaarden bepaalt.
daarnaast is de 'HACCP (Analyse van gevaren en kritieke controlepunten)' methode uitgegroeid tot een kernprincipe van voedselveiligheidsregelgeving, en kan deze niet alleen in horeca, maar ook in huishoudens worden toegepast voor risicoanalyse en -beheersing.
uit diverse onderzoeken is gebleken dat verschillende soorten bacteriën aanwezig zijn op oppervlakken, gereedschappen en schoonmaartoebehoren (zoals sponzen en doeken) in huishoudelijke keukens. verschillende soorten bacteriën aanwezig zijn zoals is bevesteld. Dit komt met name vaak voor bij:
koelkasthandgrepen, hoeken van aanrechtbladen en andere plaatsen die vaak worden aangeraakt
rondom de goed, waar vocht achterblijft
kruisgebruikte snijplanken, messen en dergelijke
wanneer deze omgeving instabiel is, kunnen bacteriën zich gemakkelijk verspreiden en tijdens het koken overgaan op voedsel.
wanneer opslag niet adequaat is gestructureerd, treden vaak de volgende problemen op:
het gecombineerd opbergen van rauwe ingestelde levensmiddelen en gekookte voedingsmiddelen
gebruik van een mengeling van gereedschappen zonder onderscheid in toepassing
opslagruimte waar vocht blijft hangen
opruimwijze met beperkte zichtbaarheid
deze wanorde bevordert het nestelen en verspreiden van bacteriën en verhoogt het infectierisico, zelfs wanneer er normaal gesproken aandacht wordt besteed aan hygiëne.
systematische opslag is geen eenvoudige opruimactie, maar een ruimtelijke structurering gebaseerd op wetenschappelijke onderbouwing is. De belangrijkste elementen zijn de volgende:
gescheiden opslag van rauwe ingrediënten en gekookte levensmiddelen
gescheiden opslag van keukengereedschap op basis van gebruik
duidelijke scheiding tussen vochtige en droge zones
adequate ventilatie en definitie van onderhoudspunten
deze opzet is een implementatie van de door de EU aanbevolen HACCP-principes in een huishoudelijke omgeving.
Resultaten uit EU-gerelateerd onderzoek en praktijkproeven worden als volgt samengevat:
keuken met genormaliseerde opslag waar vermindering van het bacterieel oppervlaktebelang met 50-70%
in een experimentele vergelijkende studie vermindering van de bacteriegroei met maximaal 60%
wanneer huishoudelijk gerichte educatieve programma's worden gecombineerd met verbeterde opslag, verbeteren de hygiëneindicatoren nog meer
dit betekent niet enkel dat het netter oogt, maar dat er daadwerkelijk een microbiologisch significante afname heeft plaatsgevonden dat wil zeggen.
de redenen waarom systematische opslag bijdraagt aan een vermindering van bacteriën zijn de volgende:
fysieke blokkering van kruisbesmetting
creëren van een omgeving waar vocht niet blijft hangen
verbeterde zichtbaarheid van de locatie van gereedschappen/voedsel, wat leidt tot vaker schoonmaken
scheiden van gebieden met een hoog risico op besmetting
dit gaat verder dan alleen het verbeteren van hygiënegebruiken structurele preventiemaatregel en fungeert als zodanig.
**European Food Safety Authority (EFSA)** is de instantie die verantwoordelijk is voor wetenschappelijke beoordeling van voedselveiligheid binnen de EU en die gegevens, statistieken en evaluatieresultaten levert met betrekking tot microbiologische risico's. De informatie van EFSA biedt richtlijnen voor risicobeheer die toepasbaar zijn binnen de voedselketen en in consumentenomgevingen, en kan ook worden gebruikt bij het opstellen van hygiëneprotocollen voor huishoudens.
EU-executieve commissie Platform voor voedselhygiënebeleid verstrekt richtsnoeren voor voedselhygiëne, inclusief specifieke aanbevelingen voor het voorkomen van kruisbesmetting, handen wassen, desinfectie van oppervlakken en opslagmethoden. Dit materiaal is niet alleen nuttig voor professionals, maar ook als praktische handleiding voor consumenten.
**European Committee for Standardization (CEN)** stelt veiligheidsnormen vast voor materialen en keukengerei die in contact komen met voedsel. Deze normen omvatten de volgende punten:
oppervlakmateriaal dat gemakkelijk te reinigen is
constructie zonder fijne naden/poriën
voedselveilige materialen die geen toxische stoffen afgeven
het kiezen van geschikte materialen draagt bij aan het fundamenteel verminderen van microbiële besmetting.
het verdelen van de keuken in functiezones is zeer belangrijk:
zone voor rauwe ingebruikte levensmiddelen (onderaan de koelkast)
zone voor bereide/klaargemaakte levensmiddelen (midden- of bovenkant)
zone voor gereedschappen/instrumenten
scheiding van droge en vochtige zones
duidelijke zones verminderen de kans op besmetting en maken het schoonmaken gerichter.
strategie voor visuele identificatie:
kleurcodering van messen/snijplanken (bijv.: rood = vlees, groen = groenten)
etikettering per plank
gereedschap herkenbaar maken op basis van gebruik
dit systeem vermindert de kans op fouten door gebruikers aanzienlijk.
gestandaardiseerde opbergruimte maakt schoonmaken eenvoudiger, maar de volgende dagelijkse handelingen zijn essentieel:
snijplanken, messen en aanrecht moeten direct na gebruik worden gereinigd/ontsmet
sponzen/doeken regelmatig vervangen
koelkast periodiek opruimen en ontsmetten
deze actie voorkomt bacteriële groei.
de volgende materialen zijn geschikt voor een hygiënische keukenomgeving:
roestvrij staal
gehard glas
voedselplastic
deze materialen zijn ongunstig voor bacteriële kolonisatie en zijn gemakkelijk te onderhouden.
keukenhygiëne is niet enkel een kwestie van netheid, maar een essentiële factor voor voedselveiligheid en gezondheidsbescherming. gestandaardiseerde opslag gaat verder dan enkel opruimen; het is een structurele en wetenschappelijke preventiemaatregel die de bacteriegroei kan verminderen met tot 60% en wordt sterk ondersteund door het beleid en wetenschappelijke gegevens van de EU.
via per zone op te slaan, kleurcodering, gewoontes voor ordening, en methoden voor schoonmaken en ontsmetten die iedereen thuis kan toepassen, kan een veilige en hygiënische keukenomgeving worden gecreëerd.
EN
