Wprowadzenie: Marnotrawienie żywności to globalne wyzwanie, kuchnie domowe są kluczowe
Na całym świecie marnotrawienie żywności stało się rosnącym problemem w kontekście kwestii społecznych, środowiskowych i zasobów. Według Programu Narodów Zjednoczonych ds. Środowiska (UNEP), około 19% żywności jest marnowane na skalę światową, przy czym gospodarstwa domowe odpowiadają za 60% tego marnotrawstwa. Tylko w 2022 roku zmarnowano ponad 1,05 miliarda ton żywności, co odpowiada tysiącom milionów porcji jedzenia wyrzucanych codziennie, podczas gdy miliony ludzi nadal cierpią z powodu głodu.
To pokazuje, że marnotrawienie żywności to nie tylko problem globalny, ale również lokalny, szczególnie w dużych gospodarstwach domowych. Ze względu na dużą różnorodność zakupionych składników, złożone zapotrzebowanie oraz brak odpowiednich metod przechowywania żywność często trafia na śmietnik, ponieważ zostaje przeoczona lub jej termin ważności upływa.
Organizacja Narodów Zjednoczonych do spraw Żywności i Rolnictwa (FAO) oraz Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) podkreślają, że zmniejszenie marnotrawstwa żywności nie zależy wyłącznie od reform politycznych i łańcuchów dostaw, lecz wymaga również systematycznego zarządzania żywnością w gospodarstwach domowych. Ma to szczególne znaczenie dla dużych gospodarstw domowych, w których odpowiednie zarządzanie żywnością jest kluczowe.
Gospodarstwa domowe są głównym źródłem marnotrawstwa żywności. Według UNEP 60% marnotrawstwa żywności ma miejsce w gospodarstwach domowych, szczególnie w rodzinach licznych. Wyzwania te nasilają się ze względu na różnice w preferencjach żywieniowych oraz brak zorganizowanych i systematycznych rozwiązań składowania.
Zarządzanie żywnością jest często chaotyczne, a produkty łatwo giną lub są zapominane. Bez jasnej i uporządkowanej metody zarządzania składnikami, takiej jak kategoryzacja, oznaczanie etykietami oraz przydzielanie konkretnych miejsc dla każdego rodzaju żywności, ryzyko marnotrawstwa znacząco wzrasta.
Pierwszym krokiem systematycznego przechowywania jest sklasyfikowanie składników i przypisanie im konkretnych stref składowania. Gdy wiadomo dokładnie, gdzie powinien znaleźć się każdy składnik, zmniejsza się ryzyko zapomnienia o jedzeniu lub jego zgubienia. Na przykład produkty mleczne mogą być umieszczone w określonym miejscu lodówki, mięso w innym, a suche produkty, takie jak ryż czy makaron, mogą być przechowywane w spiżarni.
Etykietowanie żywności wyraźnymi datami przydatności do spożycia pomaga zagwarantować, że produkty będą wykorzystywane na czas. Ten prosty krok może ograniczyć marnotrawstwo, przypominając członkom rodziny o konieczności skorzystania ze składników przed upływem terminu ważności. Wykorzystywanie przezroczystych pojemników lub narzędzi do etykietowania w celu wskazania daty zakupu i terminu przydatności umożliwia wszystkim domownikom łatwe sprawdzenie stanu zapasów.
Zasada FIFO (First In, First Out, czyli Pierwszy wchodzi, pierwszy wychodzi) jest kluczowym elementem systematycznego przechowywania produktów w kuchni. Oznacza to, że składniki zakupione wcześniej powinny być wykorzystane jako pierwsze, zapewniając tym samym, że starsze produkty spożywcze zostaną zużyte przed nowszymi. Utrzymywanie uporządkowanego inwentarza i wykorzystywanie żywności zgodnie z kolejnością dat przydatności do spożycia pomaga minimalizować marnowanie jedzenia.
Badanie opublikowane w czasopiśmie Springer wskazało, że posiadanie dobrze zorganizowanego systemu przechowywania o wysokiej dostępności wizualnej może bezpośrednio zmniejszyć marnowanie wynikające z nieodpowiedniego przechowywania. Badanie wskazuje, że sygnały wizualne oraz odpowiednie zaprojektowanie pojemników pomagają ograniczyć psucie się żywności i ułatwiają śledzenie składników, które należy wykorzystać jako pierwsze.
Inteligentne urządzenia kuchenne to kolejny czynnik wspierający efektywniejsze zarządzanie żywnością. Na przykład inteligentne lodówki wyposażone w system śledzenia zapasów mogą powiadamiać użytkowników, gdy produkty zbliżają się do daty przydatności do spożycia. Takie technologie umożliwiają bardziej proaktywne podejście do zarządzania żywnością, zapewniając, że nic nie idzie na marne.
Kraje takie jak Japonia i Wielka Brytania osiągnęły zmniejszenie marnotrawstwa żywności w gospodarstwach domowych poprzez wprowadzenie zorganizowanych rozwiązań zarządzania i przechowywania żywności. W Japonii na przykład marnotrawstwo żywności per capita zmniejszyło się o 35% dzięki poprawie praktyk przechowywania i zarządzania żywnością na poziomie rodzinnym. Te międzynarodowe przykłady pokazują, że zorganizowane rozwiązania przechowywania mogą znacząco wpływać na redukcję marnotrawstwa.
Metoda „kamery spalania” przechowywania żywności gwaranuje, że każdy składnik ma wyraźnie zdefiniowane „wejście” i „wyjście”. Składniki są organizowane w taki sposób, aby najstarsze produkty były wykorzystywane jako pierwsze. Na przykład, gdy zakupiono nowe artykuły spożywcze, należy je umieścić za starszymi produktami, aby zużyć je najpierw.
Wprowadzenie tygodniowego sprawdzania stanu zapasów może pomóc zapobiegać marnotrawstwu, zapewniając, że jedzenie zostanie zużyte przed jego przeterminowaniem. Podczas tej kontroli należy zanotować, które składniki są bliskie wyczerpania lub przeterminowania. Następnie można planować posiłki wokół tych składników, aby uniknąć ich marnotrawstwa.
Dostępne jest wiele narzędzi, które mogą poprawić widoczność żywności i pomóc w systematycznym przechowywaniu. Na przykład przezroczyste pojemniki, zestawy nakładanych na siebie skrzynek oraz narzędzia do etykietowania ułatwiają sprawdzenie zawartości spiżarni lub lodówki, zmniejszając możliwość zapomnienia o jedzeniu lub marnotrawstwa.
Badania i rzeczywiste testy przeprowadzone w gospodinach domowych wykazały, że wdrożenie strategii systematycznego przechowywania może znacząco zmniejszyć marnotrawstwo żywności. Na przykład, inicjatywa społeczna promująca uporządkowane przechowywanie i zarządzanie zapasami pomogła gospodinom domowym zmniejszyć marnotrawstwo żywności nawet o 70%. Potwierdza to, że systematyczne przechowywanie jest skuteczną strategią zmniejszania marnotrawstwa.
Zmniejszenie marnotrawstwa żywności zaczyna się od każdego domu. Wdrażając systematyczne rozwiązania do przechowywania żywności w kuchni, liczne gospodarstwa domowe mogą nie tylko oszczędzać pieniądze, ale także przyczyniać się do bardziej zrównoważonej przyszłości. Systematyczne przechowywanie zapewnia spożycie żywności przed jej przydatnością do spożycia, zmniejsza niepotrzebne marnotrawstwo i optymalnie wykorzystuje zakupiony pokarm.
Kluczem do ograniczenia marnotrawstwa żywności jest skuteczna organizacja kuchni. Dzięki odpowiednim narzędziom, strategiom i podejściu mentalnemu, gospodarstwa domowe mogą znacząco zmniejszyć marnotrawstwo, oszczędzać zasoby i przyczyniać się do tworzenia bardziej zrównoważonego świata.
EN
