Inleiding: voedselverspilling is een wereldwijde uitdaging, keukens in huishoudens zijn de sleutel
Wereldwijd is voedselverspilling uitgegroeid tot een groeiend probleem op sociaal, milieu- en hulpbronnengebied. Volgens het Milieuprogramma van de Verenigde Naties (UNEP) wordt wereldwijd ongeveer 19% van de levensmiddelen verspild, waarbij huishoudens goed zijn voor 60% van deze verspilling. Alleen al in 2022 werd meer dan 1,05 miljard ton voedsel verspild, wat overeenkomt met meer dan een miljard maaltijden die dagelijks worden weggegooid, terwijl miljoenen mensen nog steeds lijden onder honger.
Dit laat zien dat voedselverspilling niet alleen een wereldwijd, maar ook een lokaal probleem is, met name in huishoudens met meerdere personen. Door de grote verscheidenheid aan gekochte ingrediënten, de complexe vraag en het ontbreken van geschikte opslagmethoden wordt voedsel vaak verspild omdat het over het hoofd wordt gezien of verloopt.
De Voedsel- en Landbouworganisatie van de Verenigde Naties (FAO) en de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) benadrukken dat het verminderen van voedselverspilling niet alleen afhangt van beleidsmatige hervormingen en verbeteringen in de toeleveringsketens, maar ook een systematisch voedselbeheer in huishoudens vereist. Dit geldt met name voor huishoudens met meerdere personen, waarin correct voedselbeheer van cruciaal belang is.
Huishoudens zijn de belangrijkste bron van voedselverspilling. Volgens het UNEP treedt 60% van de voedselverspilling in huishoudens op, met name in huishoudens met meerdere personen. Deze uitdagingen worden versterkt door verschillende voorkeuren en het ontbreken van systematische en georganiseerde opslagmethoden.
Het beheer van voedsel is vaak chaotisch en voedsel gaat vaak verloren of wordt vergeten. Zonder een duidelijke en georganiseerde methode voor het beheren van ingrediënten, zoals categoriseren, etiketteren en het toewijzen van speciale ruimtes voor elk voedingsmiddel, neemt het risico op voedselverspilling aanzienlijk toe.
De eerste stap bij systematisch opbergen is het categoriseren van ingrediënten en elk categorie een specifieke opslagplaats toewijzen. Wanneer duidelijk is waar elk ingrediënt moet worden opgeslagen, is het minder waarschijnlijk dat voedingsmiddelen vergeten of kwijtgeraakt raken. Bijvoorbeeld kunnen zuivelproducten in een bepaald gedeelte van de koelkast worden bewaard, vlees in een ander gedeelte, en droge producten zoals rijst en pasta kunnen in de voorraadkast worden opgeslagen.
Het etiketteren en markeren van levensmiddelen met duidelijke vervaldatums helpt ervoor te zorgen dat levensmiddelen op tijd worden verbruikt. Deze eenvoudige stap kan verspilling verminderen door huishoudleden eraan te herinneren de ingrediënten te gebruiken voordat de houdbaarheidsdatum verloopt. Het gebruik van transparante containers of etiketteringshulpmiddelen om de aankoop- en vervaldatums aan te geven, stelt huishoudleden in staat om gemakkelijk het status van de ingrediënten te zien.
Het FIFO-principe (First In, First Out) is een essentieel onderdeel van systematisch opslaan in de keuken. Dit houdt in dat eerst gekochte ingrediënten ook als eerste moeten worden verbruikt, zodat oudere levensmiddelen vóór de nieuwere worden opgemaakt. Door het onderhouden van een georganiseerd voorraadbeheer en het gebruik van levensmiddelen op basis van vervaldatum kunnen huishoudens verspilling aanzienlijk verminderen.
Een in het tijdschrift van Springer gepubliceerde studie toonde aan dat een goed georganiseerd en visueel toegankelijk voedselopslagsysteem verspilling door ongeschikte opslag direct kan verminderen. Onderzoeken wijzen uit dat visuele aanwijzingen en geschikt verpakkingontwerp helpen om bederf te verminderen en het eenvoudiger maken om ingrediënten die als eerste moeten worden gebruikt, te traceren.
Slimme keukenapparaten zijn een andere factor die bijdraagt aan een efficiënter voedselbeheer. Slimme koelkasten met voorraadbeheer kunnen bijvoorbeeld gebruikers waarschuwen wanneer levensmiddelen bijna hun houdbaarheidsdatum overschrijden. Dergelijke technologieën maken een proactievere aanpak van voedselbeheer mogelijk om ervoor te zorgen dat niets verspild wordt.
Landen als Japan en het Verenigd Koninkrijk hebben voedselverspilling in huishoudens succesvol verlaagd door georganiseerde oplossingen voor voedselbeheer en -opslag in te voeren. In Japan is de voedselafval per hoofd van de bevolking bijvoorbeeld met ongeveer 35% verminderd, dankzij verbeterde opslagpraktijken en beter voedselbeheer op huishoudniveau. Deze internationale voorbeelden tonen aan dat georganiseerde opslagoplossingen een aanzienlijke invloed kunnen hebben op de reductie van afval.
Het 'haardprincipe' bij het opslaan van levensmiddelen zorgt ervoor dat elk ingrediënt een duidelijke 'invoer' en 'uitvoer' heeft. Ingrediënten worden zo georganiseerd dat oudere producten eerst worden gebruikt. Wanneer bijvoorbeeld nieuwe levensmiddelen worden gekocht, moeten deze achter de oudere producten in de voorraadkast of koelkast worden geplaatst, zodat de oudere levensmiddelen eerst worden verbruikt.
Het uitvoeren van een wekelijkse inventarisatie kan helpen om verspilling te voorkomen door ervoor te zorgen dat levensmiddelen vóór de vervaldatum worden opgegeten. Tijdens deze inventarisatie wordt genoteerd welke ingrediënten op zijn of binnenkort aflopen. Vervolgens kunnen maaltijden rondom deze ingrediënten worden gepland om te voorkomen dat ze weggegooid worden.
Er zijn veel hulpmiddelen die de zichtbaarheid van levensmiddelen kunnen verbeteren en helpen bij systematisch opbergen. Transparante bewaardozen, stapelbare bakken en etiketteringshulpmiddelen kunnen bijvoorbeeld het makkelijker maken om de inhoud van een voorraadkast of koelkast te zien, waardoor de kans vermindert dat levensmiddelen worden vergeten of verspild.
Studies en praktijkproeven in huishoudens hebben aangetoond dat het toepassen van systematische opslagstrategieën afval aanzienlijk kan verminderen. Een voorbeeld hiervan is een gemeenschapsinitiatief dat georganiseerd opbergen en voorraadbeheer stimuleerde en huishoudens hielp om voedselverspilling met tot wel 70% te verminderen. Deze resultaten bevestigen dat systematisch opbergen een effectieve strategie is om afval te verminderen.
Vermindering van voedselverspilling begint in elk huishouden. Door het implementeren van systematische opslagmethoden in de keuken kunnen huishoudens met meerdere personen niet alleen geld besparen, maar ook bijdragen aan een duurzamere toekomst. Systematische opslag zorgt ervoor dat voedsel vóór de vervaldatum wordt geconsumeerd, vermindert onnodige verspilling en zorgt ervoor dat het gekochte voedsel optimaal wordt benut.
De sleutel tot vermindering van voedselverspilling ligt in een effectieve organisatie van de keuken. Met de juiste tools, strategieën en de juiste instelling kunnen huishoudens verspilling sterk verminderen, hulpbronnen besparen en bijdragen aan een duurzamere wereld.
EN
